Đèn EXIT và đèn chiếu sáng sự cố có giống nhau không?
Phân biệt chức năng, nguyên tắc bố trí và những yêu cầu kỹ thuật quan trọng theo TCVN 13456:2022 và QCVN 10:2025/BCA.
1. Phân biệt hai loại đèn
Có chức năng đánh dấu cửa thoát nạn, chỉ hướng di chuyển và giúp người trong công trình nhận biết đường thoát nạn.
Biển có thể sử dụng chữ EXIT, LỐI RA, ký hiệu người chạy hoặc mũi tên phù hợp.
Cung cấp ánh sáng cần thiết khi hệ thống chiếu sáng thông thường bị mất điện.
Giúp nhận biết bậc thang, vật cản, đường di chuyển và các vị trí phương tiện PCCC.
2. Bảng so sánh chức năng
| Tiêu chí | Đèn EXIT | Đèn chiếu sáng sự cố |
|---|---|---|
| Chức năng | Chỉ dẫn hướng, lối ra thoát nạn | Chiếu sáng khi xảy ra sự cố |
| Đặc điểm | Biển chỉ dẫn có chữ hoặc ký hiệu | Bộ đèn phát sáng chiếu vào không gian |
| Vị trí | Cửa thoát nạn, điểm đổi hướng, giao nhau | Hành lang, cầu thang, khu vực cần chiếu sáng an toàn |
| Yêu cầu chính | Nhìn rõ và nhận biết đúng hướng thoát nạn | Đảm bảo độ rọi và hạn chế chói lóa |
| Thay thế nhau? | Không mặc nhiên thay thế nhau. Một thiết bị tích hợp chỉ được sử dụng cho cả hai chức năng khi đáp ứng đầy đủ các yêu cầu tương ứng. | |
3. Căn cứ quy chuẩn, tiêu chuẩn
Theo mục 2.2.1 và 2.2.2 của QCVN 10:2025/BCA, việc trang bị, thiết kế và lắp đặt phương tiện chiếu sáng sự cố và chỉ dẫn thoát nạn được thực hiện theo TCVN 13456.
TCVN 13456:2022 quy định yêu cầu đối với phương tiện chiếu sáng sự cố và chỉ dẫn thoát nạn cho nhà, gian phòng và công trình xây dựng, bao gồm cả trường hợp xây mới, cải tạo, sửa chữa hoặc thay đổi công năng.
4. Nguyên tắc bố trí đèn EXIT
Theo mục 5.2 TCVN 13456:2022, biển chỉ dẫn thoát nạn cần được bố trí để người sử dụng nhận biết rõ lối ra và hướng di chuyển.
- Bố trí biển chỉ dẫn lối ra tại các cửa thoát nạn thuộc diện yêu cầu.
- Bố trí biển chỉ hướng tại các vị trí chuyển hướng, giao nhau hoặc nơi khó nhận biết đường thoát nạn.
- Biển phải dễ quan sát, không bị che khuất bởi thiết bị, hàng hóa hoặc kết cấu.
- Mũi tên chỉ hướng phải phù hợp với hướng thoát nạn thực tế.
- Màu an toàn của biển là xanh lá cây; chữ và ký hiệu tương phản màu trắng.
Theo mục 5.2.6, khoảng cách bố trí giữa các biển báo an toàn dọc đường thoát nạn, không bao gồm biển tầm thấp, không lớn hơn 25 m.
Đối với các biển thuộc trường hợp quy định, cần đối chiếu yêu cầu chiều cao lắp đặt và khả năng quan sát tại mục 5.2.
5. Nguyên tắc bố trí đèn chiếu sáng sự cố
Theo mục 5.1 TCVN 13456:2022, chiếu sáng sự cố cần được xem xét tại các vị trí thuộc phạm vi yêu cầu như:
- Cầu thang và đường thoát nạn.
- Hành lang và vị trí thay đổi hướng di chuyển.
- Vị trí thay đổi cao độ, bậc thang.
- Các gian phòng thuộc điều kiện quy định.
- Phòng máy phát điện, trạm biến áp và phòng kỹ thuật liên quan.
- Phòng bơm chữa cháy, phòng điều khiển chống cháy.
- Các vị trí phương tiện PCCC cần được chiếu sáng.
Thông số độ rọi cần lưu ý
Độ rọi trung bình theo phương ngang trên mặt sàn dọc tâm đường thoát nạn không nhỏ hơn 1 lux. Dải giữa của đường thoát nạn cũng phải đáp ứng yêu cầu riêng tại mục 5.1.2.
Độ rọi trung bình theo phương ngang không nhỏ hơn 0,5 lux trong phạm vi đánh giá theo mục 5.1.3.
Tỷ lệ độ rọi lớn nhất và nhỏ nhất không vượt quá 40:1 theo mục 5.1.4.
Áp dụng theo điều kiện tại mục 5.1.6 đối với phương tiện PCCC không nằm trên đường thoát nạn hoặc phạm vi khoảng trống được chiếu sáng.
6. Đèn chiếu sáng sự cố cách nhau bao nhiêu mét?
Đây là câu hỏi thường gặp khi thiết kế và thi công hệ thống PCCC.
Không có một khoảng cách cố định áp dụng cho tất cả đèn chiếu sáng sự cố trên mọi hành lang.
Khoảng cách cần xác định theo:
- Chiều cao lắp đặt.
- Chiều rộng và hình dạng hành lang.
- Quang thông và phân bố cường độ sáng của đèn.
- Vị trí bậc thang, cửa ra, điểm đổi hướng.
- Yêu cầu độ rọi và độ đồng đều.
7. Có thể dùng đèn EXIT thay đèn sự cố không?
Không thể mặc nhiên sử dụng đèn EXIT thay thế đèn chiếu sáng sự cố.
Đèn EXIT thông thường được thiết kế để hiển thị biển chỉ dẫn, không phải để bảo đảm độ rọi trên toàn bộ đường thoát nạn.
Ngược lại, đèn chiếu sáng sự cố có thể giúp nhìn rõ không gian nhưng không tự cung cấp đầy đủ thông tin về hướng thoát nạn.
8. Những lỗi thường gặp khi thi công
- Chỉ lắp EXIT, bỏ qua chiếu sáng sự cố: Không kiểm tra độ rọi trên đường thoát nạn.
- Bố trí đèn sự cố theo khoảng cách cố định: Không xét chiều cao và thông số quang học.
- Thiếu biển tại vị trí đổi hướng: Người sử dụng không xác định được hướng thoát nạn.
- Lắp biển sai hướng: Mũi tên không phù hợp với mặt bằng thoát nạn.
- Biển bị che khuất: Hàng hóa, thiết bị hoặc kết cấu cản tầm nhìn.
- Không kiểm tra nguồn dự phòng: Thiết bị không bảo đảm hoạt động khi mất điện.
9. Kết luận dành cho chủ đầu tư
Hai loại phương tiện có chức năng khác nhau nhưng bổ sung cho nhau trong giải pháp thoát nạn an toàn.
Việc lựa chọn và bố trí cần căn cứ TCVN 13456:2022, QCVN 10:2025/BCA, đặc điểm công trình và mặt bằng thoát nạn thực tế.
CẦN TƯ VẤN THIẾT KẾ, THI CÔNG HỆ THỐNG PCCC?
CÔNG TY TNHH ĐẦU TƯ THƯƠNG MẠI VÀ XÂY DỰNG QUỐC BẢO
Tư vấn – Thiết kế – Thi công hệ thống phòng cháy chữa cháy.
Giải pháp phù hợp cho nhà xưởng, văn phòng, nhà ở kết hợp kinh doanh và các loại công trình khác.
LIÊN HỆ PCCC QUỐC BẢO →QCVN 10:2025/BCA, mục 2.2; TCVN 13456:2022, mục 4, 5.1 và 5.2.
Hướng dẫn lưu ý khi áp dụng TCVN 13456:2022
Nội dung mang tính phổ biến kiến thức, không thay thế hồ sơ thiết kế và đánh giá tuân thủ cho công trình cụ thể.