Nhà xưởng hạng D có bắt buộc lắp hệ thống báo cháy tự động không?
Phân tích theo QCVN 10:2025/BCA: khi nào cần trang bị, những khu vực nào phải kiểm tra riêng và các lưu ý dành cho chủ đầu tư nhà xưởng.
1. Nhà xưởng hạng D là gì?
Trong phân loại nguy hiểm cháy và cháy nổ theo QCVN 06, nhà và gian phòng sản xuất, kho được xem xét theo các hạng A, B, C, D, E dựa trên đặc điểm chất, vật liệu và quá trình công nghệ.
Hạng D thường liên quan đến quá trình sử dụng, gia công vật liệu không cháy ở trạng thái nóng, nóng đỏ hoặc nóng chảy, có thể phát sinh nhiệt bức xạ, tia lửa, ngọn lửa; hoặc sử dụng chất rắn, chất lỏng, khí cháy làm nhiên liệu trong quá trình công nghệ theo các điều kiện phân hạng tương ứng.
2. QCVN 10:2025/BCA quy định như thế nào?
QCVN 10:2025/BCA được ban hành kèm Thông tư 103/2025/TT-BCA và có hiệu lực từ ngày 30/12/2025. Quy chuẩn quy định việc trang bị, bố trí các phương tiện và hệ thống PCCC, CNCH cho nhà và công trình.
Để xác định yêu cầu trang bị hệ thống báo cháy tự động, cần kiểm tra Phụ lục A theo từng đối tượng:
Kiểm tra công năng và điều kiện trang bị đối với toàn bộ nhà.
Kiểm tra hầm cáp, băng tải kín và các khu vực kỹ thuật thuộc danh mục.
Kiểm tra từng gian sản xuất, gian kho và phòng có công năng đặc thù.
Kiểm tra các thiết bị đặc thù được quy định riêng.
Điểm quan trọng đối với hạng D
Trong phần gian phòng sản xuất của Bảng A.3, quy chuẩn quy định các trường hợp hạng A, B, C1, C2, C3 và một số loại phòng công nghệ đặc thù, nhưng không đặt ra ngưỡng trang bị báo cháy tự động riêng cho gian phòng sản xuất hạng D chỉ vì thuộc hạng này.
Do đó, một gian phòng sản xuất hạng D không mặc nhiên bắt buộc lắp báo cháy tự động theo tiêu chí phân hạng này. Tuy nhiên, vẫn cần kiểm tra các đối tượng khác thuộc Phụ lục A.
3. Những trường hợp cần đặc biệt lưu ý
| Khu vực | Nội dung cần kiểm tra |
|---|---|
| Gian sản xuất hạng D | Không có ngưỡng báo cháy tự động riêng theo hạng D tại phần gian sản xuất của Bảng A.3; cần đối chiếu toàn bộ công năng. |
| Kho chứa vật tư, bao bì | Phân hạng và đối chiếu các điều kiện của gian kho tại Bảng A.3, kể cả trường hợp hàng không cháy nhưng bao bì dễ cháy. |
| Gian sản xuất hạng C2, C3 | Đối với gian trên mặt đất, Bảng A.3 quy định báo cháy tự động khi diện tích từ 300 m² trở lên, trừ trường hợp loại trừ được nêu trong bảng. |
| Hầm, mương cáp | Kiểm tra điện áp, số lượng cáp, khối tích và ngoại lệ tại Bảng A.2. |
| Phòng máy chủ, phòng kỹ thuật đặc thù | Đối chiếu đúng nhóm gian phòng và ngưỡng diện tích tương ứng, không suy luận theo hạng của xưởng chính. |
| Khu vực sơn, dung môi dễ cháy | Kiểm tra riêng vì có thể thuộc nhóm yêu cầu trang bị không phụ thuộc diện tích. |
4. Ví dụ minh họa khi đánh giá nhà xưởng
Giả sử một công trình gồm khu vực gia công kim loại, kho bao bì, phòng điện và khu văn phòng phụ trợ.
- Khu gia công: Xác định hạng nguy hiểm cháy thực tế. Nếu được xác định là gian sản xuất hạng D, kiểm tra các yêu cầu liên quan thay vì mặc định phải lắp báo cháy tự động.
- Kho bao bì: Xem xét vật liệu lưu trữ, tải trọng cháy, diện tích và phân hạng riêng.
- Phòng kỹ thuật: Kiểm tra loại thiết bị và các quy định đối với gian phòng, hạng mục kỹ thuật.
- Khu văn phòng: Xem xét công năng, quy mô và cách bố trí trong công trình để xác định yêu cầu áp dụng.
5. Không bắt buộc báo cháy tự động có phải không cần PCCC?
Câu trả lời là không. Ngay cả khi không thuộc diện phải trang bị hệ thống báo cháy tự động, công trình vẫn phải xem xét các yêu cầu an toàn cháy khác theo quy định áp dụng:
- Trang bị và bố trí bình chữa cháy phù hợp.
- Giải pháp đường, lối thoát nạn và chỉ dẫn thoát nạn.
- Giải pháp ngăn cháy lan, giới hạn chịu lửa của kết cấu.
- Hệ thống họng nước chữa cháy trong nhà, cấp nước chữa cháy ngoài nhà khi thuộc diện.
- Các phương tiện, thiết bị PCCC và CNCH khác theo quy mô, công năng công trình.
Đặc biệt, Phụ lục B của QCVN 10:2025/BCA có quy định riêng đối với hệ thống họng nước chữa cháy trong nhà của nhà sản xuất, nhà kho hạng A, B, C, D. Vì vậy không nên đồng nhất việc không phải lắp báo cháy tự động với việc không phải lắp hệ thống chữa cháy.
6. Công trình cũ có phải áp dụng lại toàn bộ quy định mới?
Thông tư 103/2025/TT-BCA có điều khoản chuyển tiếp đối với hồ sơ đã được thẩm duyệt, thẩm định thiết kế PCCC và các công trình đã được cấp phép, thi công hoặc nghiệm thu trước ngày hiệu lực theo điều kiện quy định.
Chủ đầu tư cần kiểm tra tình trạng pháp lý và hồ sơ hiện có; khi cải tạo, thay đổi công năng hoặc mở rộng công trình phải xem xét thêm các quy định tương ứng.
7. Kết luận dành cho chủ đầu tư
Muốn kết luận chính xác cần kiểm tra đồng thời phân hạng nguy hiểm cháy, công năng, từng gian phòng, hạng mục kỹ thuật, quy mô và tình trạng hồ sơ pháp lý.
CẦN TƯ VẤN PHƯƠNG ÁN PCCC CHO NHÀ XƯỞNG?
CÔNG TY TNHH ĐẦU TƯ THƯƠNG MẠI VÀ XÂY DỰNG QUỐC BẢO
Tư vấn – Thiết kế – Thi công hệ thống phòng cháy chữa cháy. Đồng hành cùng chủ đầu tư từ giai đoạn lên phương án đến triển khai công trình.
LIÊN HỆ PCCC QUỐC BẢO →Thông tư 103/2025/TT-BCA; QCVN 10:2025/BCA, đặc biệt Phụ lục A, B; QCVN 06 về an toàn cháy cho nhà và công trình; TCVN 7568-14:2025 về thiết kế, lắp đặt hệ thống báo cháy.
Nội dung mang tính phổ biến kiến thức, không thay thế việc thẩm tra hồ sơ thiết kế và đánh giá điều kiện thực tế của công trình.